Çocukların kitaplarla kurduğu ilişki, onların öğrenme ve hayal dünyasını geliştiren en güzel alışkanlıklardan biridir. Ancak her çocuk kitap okumayı kendiliğinden sevmez. Bazı çocuklar kitabın başına oturmak yerine oyun oynamayı, çizgi film izlemeyi veya tabletle vakit geçirmeyi tercih edebilir.
Peki çocuklara “Kitap oku!” demek yerine onları kitaplara nasıl yaklaştırabiliriz?
Aslında bunun sırrı oldukça basit: Kitap okumayı bir görev olmaktan çıkarıp keyifli bir keşfe dönüştürmek.
Çocuğunuza Kitap Okumayı Sevdirmek İçin 8 Öneri
1. Kitap okumayı bir zorunluluk hâline getirmeyin
“Bugün kitabını okudun mu?” veya “En az 20 sayfa okuyacaksın.” gibi cümleler bazı çocuklarda kitabı bir ödev gibi algılama duygusu oluşturabilir.
Bunun yerine kitabı günlük hayatın doğal bir parçası hâline getirmek çok daha etkili olabilir.
Örneğin akşamları birlikte kitap okumak, uyumadan önce birkaç sayfa okumak veya hafta sonları ailece kitap saatleri düzenlemek güzel bir başlangıçtır.
Çocuk, kitap okumanın bir ceza ya da görev değil, keyifli bir zaman geçirme biçimi olduğunu hissetmelidir.
2. Çocuğun kendi kitabını seçmesine izin verin
Çocukların ilgi alanları birbirinden farklıdır. Bir çocuk hayvanları çok severken başka bir çocuk uzaya, dinozorlara, icatlara, sporculara veya doğaya ilgi duyabilir.
Bu nedenle “Senin için bu kitabı seçtim, bunu okuyacaksın.” demek yerine seçenekler sunmak daha doğru olabilir.
“Hangisini okumak istersin?” sorusu, çocuğun kitapla kurduğu ilişkiyi güçlendirir.
Çocuğun kendi seçtiği kitabı okuması, ona hem özgürlük hem de sorumluluk duygusu verir.
3. Kitabın kapağını ve resimlerini birlikte inceleyin
Özellikle küçük yaşlarda çocukların kitaba ilgisini çeken ilk şeylerden biri görsellerdir.
Kitabı hemen okumaya başlamak yerine kapağı birlikte inceleyebilirsiniz:
- Sence bu kitapta neler anlatılıyor?
- Bu resimde neler görüyorsun?
- Sence hikâyede ne olacak?
- Bu hayvan neden böyle bakıyor?
- Kitabın adı sana ne düşündürüyor?
Bu küçük sorular çocuğun merak duygusunu harekete geçirir.
Çocuk kitabı okumaya başlamadan önce onun hakkında tahminler yürüttüğünde, sayfaları çevirmek ve “Acaba şimdi ne olacak?” sorusunun cevabını bulmak daha eğlenceli hâle gelir.
4. Çocuğun merak ettiği konulardan yararlanın
Kitap sevgisinin en güçlü anahtarlarından biri meraktır.
Çocuk “Dinozorlar neden yok oldu?”, “Uzayda neler var?”, “Hayvanlar nasıl yaşar?”, “İnsan vücudunda neler oluyor?” gibi sorular soruyorsa, bu soruların peşinden kitaplarla gitmek çok etkili bir yöntemdir.
Çünkü çocuk o anda yalnızca kitap okumaz; sorusunun cevabını arar.
İşte bu nedenle çocuklar için hazırlanan ansiklopediler, keşif kitapları ve bilgi kitapları büyük bir fırsat sunar. Kitap, çocuğun merak ettiği soruların cevaplarını bulabileceği bir keşif aracına dönüşür.
5. Her kitap aynı şekilde okunmak zorunda değildir
Kitap okumak yalnızca baştan sona sessizce metin okumak anlamına gelmez.
Bazen birlikte resimlere bakabilirsiniz. Bazen bir hikâyeyi sesleri değiştirerek canlandırabilirsiniz. Bazen bir sayfada gördüğünüz hayvan hakkında konuşabilirsiniz.
Bilgi kitaplarında ise çocuğun ilgisini çeken sayfalardan başlanabilir.
Örneğin çocuk uzayla ilgileniyorsa önce gezegenlere bakabilir, ardından yıldızları ve galaksileri keşfedebilir.
Önemli olan çocuğun kitapla etkileşim kurmasıdır.
6. Siz de kitap okuyun
Çocuklar çoğu zaman söylediklerimizden çok yaptıklarımızı taklit eder.
Evde sürekli telefon veya televizyon kullanılırken çocuğa “Kitap oku.” demek çok etkili olmayabilir.
Bunun yerine çocuğun sizi kitap okurken görmesi, kitapların günlük hayatın doğal bir parçası olduğunu gösterir.
Birlikte kitap okuyun. Aynı koltukta farklı kitaplara bakın. Okuduğunuz kitap hakkında onunla konuşun.
Böylece çocuk için kitap okumak, ailenin birlikte yaptığı güzel bir etkinliğe dönüşür.
7. Okuduğu kitabı sınava çevirmeyin
Çocuğun kitabı bitirdikten sonra sürekli sorularla karşılaşması, kitap okumayı bir sınav gibi hissettirebilir.
“Kitabın ana fikri neydi?”
“Kaç karakter vardı?”
“Yazar burada ne anlatmak istemiş?”
gibi soruların yerine bazen çok daha basit bir soru yeterlidir:
“Kitabın en çok hangi bölümünü sevdin?”
Bu soru çocuğun düşüncelerini özgürce ifade etmesine yardımcı olur.
Bazen çocuk kitabın tamamını anlatmak istemeyebilir. Buna da saygı göstermek gerekir. Amaç kitabı bitirmek değil, kitapla olumlu bir bağ kurmaktır.
8. Kitap okumayı günlük hayatın içine taşıyın
Kitapta okunan bir bilgiyi gerçek hayatta görmek, kitapları çok daha anlamlı hâle getirir.
Hayvanlar hakkında bir kitap okuduysanız hayvanat bahçesine gidebilirsiniz.
Uzayla ilgili bir kitap okuduysanız gökyüzünü birlikte inceleyebilirsiniz.
Bitkiler hakkında okuduysanız bir bitki ekip büyümesini takip edebilirsiniz.
Tarih kitabından öğrendiğiniz bir konuyla ilgili bir müzeyi ziyaret edebilirsiniz.
Böylece çocuk şunu fark eder:
“Kitaplarda okuduğum bilgiler gerçek hayatta da var!”
Bu farkındalık, öğrenme isteğini ve kitaplara olan ilgiyi güçlendirir.
Kitap Seçerken Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Çocuklara kitap seçerken yalnızca yaş grubuna uygun olmasına değil, ilgi çekici olmasına da dikkat etmek gerekir.
Renkli ve kaliteli görseller, anlaşılır bir dil, çocuğun yaşına uygun bilgiler, merak uyandıran konular ve mümkün olduğunca etkileşim sağlayan içerikler kitap sevgisinin gelişmesine katkı sağlayabilir.
Özellikle bilgi kitaplarında çocukların “Bunu bilmiyordum!” diyebileceği bilgiler bulunması, onları bir sonraki sayfaya geçmeye teşvik eder.
Çünkü çocukların kitap okumayı sevmesinin en önemli nedenlerinden biri şudur:
Kitap onlara yeni bir şey keşfetme heyecanı vermelidir.
Çocuklar İçin Kitap Seçenekleri
Çocukların farklı ilgi alanlarına hitap eden kitaplar, onların kendi okuma zevklerini keşfetmelerine yardımcı olur.
Örneğin Selimer Yayınları Çocuklar İçin Resimli Ansiklopedi serisinde çocukların merak duygusunu destekleyen farklı konular yer alıyor. Hayvanlar Âlemi, Evrenimiz, Bilim ve Teknoloji, İnsan Vücudu, Dünya Tarihi, Çevre, Ağaçlar ve Bitkiler, İcatlar ve Keşifler gibi kitaplar sayesinde çocuklar merak ettikleri konuları renkli görseller ve anlaşılır bilgiler eşliğinde keşfedebiliyor.
Selimer Yayınları’nın çocuklara yönelik farklı hikâye, keşif ve etkinlik kitapları da çocukların kitaplarla eğlenerek vakit geçirmesine yardımcı olacak seçenekler sunuyor.
Çünkü her çocuğun kitapla tanışma şekli farklıdır.
Kimi bir hikâyeyle, kimi bir hayvanla, kimi bir soruyla, kimi de bir resimle kitapların dünyasına adım atar.
Önemli olan doğru kitabı bulmak ve çocuğa keşfetmesi için fırsat vermektir.
Sonuç: Çocuğa Kitabı Sevdirmek, Ona Bir Dünya Açmaktır
Çocuklara kitap okumayı sevdirmek için onları zorlamak yerine meraklarını takip etmek, ilgi alanlarına uygun kitaplar sunmak ve kitap okumayı keyifli bir aile etkinliğine dönüştürmek gerekir.
Unutmayalım:
Çocuklar kitap okumayı sevdiklerinde yalnızca okumayı öğrenmezler. Hayal kurmayı, soru sormayı, araştırmayı, düşünmeyi ve dünyayı keşfetmeyi de öğrenirler.
Belki bugün çocuğunuzun önüne bir kitap koyduğunuzda sadece birkaç sayfa okuyacak.
Ama o birkaç sayfa, hayatı boyunca sürecek bir kitap yolculuğunun ilk adımı olabilir.